Category Archives: Eğitimciler İçin

Yaz günlerinde yapılabilecek 5 etkinlik: Farkındalık ve eğlence bir arada…

Yaz tatili tüm hızıyla ilerliyor, malum sayılı gün çabuk geçer derler. Ben çocukken yaz günleri çok uzun gelirdi, böyle çabuk da geçmezdi zaman sanki. Yaş ile mi değişen koşullar ile mi ilgili bilmiyorum ama artık zaman sanki daha bir hızlı geçiyor. Çocukluktan hatırladığım bir diğer şey ise “can sıkıntısı”. Aslında bence kıymetli bir ruh hali; biraz sıkıntı yaratıcılık için gerekli. Ama yine de ebeveyn olarak “Anne sıkıldım” cümlesini bu günlerde daha sık duyma riskine karşı aşağıdaki önerileri görünce sevindim.  Kaynak  Left Brain Budha adlı bir blog. Bağlantı adresini aşağıda belirttim.  İncelenmeye ve takip etmeye değer bir blog bence. (Seçil’e ve Çiğdem’e teşekkürler)

Gelelim çocuklarımızla yapabileceğimiz hem sıkıntı dağıtacak hem de farkındalıklarını destekleyecek etkinliklere…

1- Dondurmalı Meydan  Okuma

Bu sıcak günlerde dondurma yerken olaya faklı bir boyut katabilirsiniz. “Dondurma bitene kadar sessiz kalmak”.  Bu sessizlik anında çocuklarınızdan dondurmanın farklı çeşitlerinin tatlarına, dondurma ağızlarında  erirken hissettiklerine vb. odaklanmalarını isteyin. Dondurma bittikten sonra konuşacak bir çok şeyiniz olacak.

2-  Gökyüzü Çalışması

Çocukken ne kadar çok yapardık; bulutları bir şeylere benzetmeyi. Malzemeler basit gökyüzünü rahatça izleyebileceğiz herhangi bir yer. En güzeli çimenlere uzanmak ama şehir hayatında yeşillik bulmak biraz zor olabilir. Bulutları izlerken fikirler üretmek, bulutların nasıl şekil değiştirdiklerini fark etmek. Bulutlar ile zihnimiz arasında benzerlik kurmak için ideal bir etkinlik. Bulutlar gibi zihnimizdeki düşüncelerde, duygularımızda sürekli değişir. Yandaki resimde siz ne görüyorsunuz? Benim kızımın yorumu:Tavuk

3- Mahallede Yürüyüş

Mahalle  kavramı modern şehir hayatı ile değişmiş olsa da site içinde bir yürüyüş de amacımıza uyar. Burada önemli olan yürürken daha önce fark etmediğimiz bakıp da görmediğimiz ayrıntıları yakalayabilmek .  Yan bahçedeki çiçeklerin rengi, karşı kapı komşusunun kapısında aslı duran kapı süsü. Bu yürüyüşe çevremizdeki  seslere odaklanmayı da dahil edebilirsiniz.  Çocuklarınıza yeni neler fark ettiklerini ve daha önce acaba bunları neden fark edemediklerini sorabilirsiniz. (Önce kendinize de sorabilirsiniz tabi)

4- Yavaş-Hızlı-Yavaş

Günlük hayat ne hızlı ne koşuşturmalı değil mi? Bir daha ki sefere parka gittiğinizde çocuklarınızla yavaş-hızlı-yavaş oyununu deneyin. Çocuklarınız her ne yapıyorlarsa yaptıkları şeyi önce daha yavaş sonra daha hızlı sonra tekrar yavaş yapmalarını isteyin.  Sonrasında bunun üzerine konuşabilirsiniz. Yavaş yapmak nasıl bir duyguydu?, hızlı mı yavaş mı olmak hoşlarına gitti?

5- Bedava Limonata

Limonata satmak ya da niyet hazırlamak çocukların sevdiği etkinliklerdir. Sorumluluk duyguları gelişir, kendilerini önemli ve işe yarar hissederler, kazandıkları paralar onları çok mutlu eder. Peki bir de olaya diğer taraftan yaklaşsak sıcak yaz günlerinde komşulara bedava limonata dağıtarak karşılık beklemeden, iyilik yapmanın güzelliğini keşfetmelerine fırsat versek. Başkalarını önemsemenin, diğerlerini iyi hissettirecek bir şeyler yapmanın hazını hissetmelerini sağlasak güzel olmaz mıydı?

Kaynak: http://leftbrainbuddha.com/10-mindful-summer-activities-to-do-with-your-kids/

Çocuklara şefkat ve merhamet değerlerini kazandırmak

“Kalbi  eğitmeden, aklı eğitmek eğitim değildir.”  Aristo

Bazen hayat bize zaten sahip olduklarımızı  hatırlamamız/değerini anlamamız için onları karşımıza yeni kavramlarmış gibi çıkarır. Empati böyle bir kavram bizce. Çünkü aslında kültürel olarak değerlerimizde mevcut olan ya da eskiden olduğuna inandığımız  başkalarını önemsemenin, şefkat ve merhamet duygularının temeli.  Sadece şimdi duygusal zeka, karakter eğitimi gibi oluşumların içinde biz sanki onu yeni bir şeymiş gibi tekrar anlamaya ve keşfetmeye çalışıyoruz. Aslında bu keşif ve anlama ihtiyacı tesadüfi değil. Çünkü hayatımız giderek daha karmaşık ve stresli hale geliyor. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki stres beynimizin özellikle duygu yönetimi ve öz denetimden sorumlu olan pre frontal korteksini olumsuz olarak etkiliyor.  Stres altındaki bir bireyin kendi  duygularını, davranışlarını anlaması ve düzenlemesi zorlaştıkça başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını fark etmesi de o kadar zorlaşıyor. Bunun yanı sıra stres ve gerginlik aslında bulaşıcı, ortamdaki bir kaç gergin birey diğerlerini de etkileyebiliyor.  Bir araştırma öğretmen ile öğrencilerinin stres düzeyi arasında yüksek bir ilişki olduğunu vurguluyor. Hal böyle olunca empati becerisi üzerine yatırım yapmak giderek vazgeçilmez bir gereklilik haline geliyor.

Bir beceriyi geliştirmek, davranış hatta tutum haline getirmek için bol bol denemek gerekir. Yani antrenmanları sıkı tutmak lazım.  Empati, problem çözmek, duyguları kontrol etmek gibi beceriler bir kaç denemeyle hemen yerleşmeyecektir.  Çocuklarımızın bu becerileri sergilemeleri için ne kadar çok yatırım yaparsak, ne kadar fazla fırsat yaratırsak sosyal duygusal becerileri repertuvarı o kadar güçlenmiş olacaktır.

Biraz tekrar etmek gibi olsa da çocuklarda empati ve şefkat yetilerini geliştirmek için Dr. Schonert-Reichl tarafından belirtilen  5 öneriyi aktaralım.

  1. Ne yapmayalım: Ödül!

Çocuklara kibar davranışları ya da başkalarına yardım ettikleri için ödül vermek  bu davranışın doğal olarak sonucu olan pozitif duyguların engellenmesine neden oluyor. Bu durumda başkasına yardım etmekten çok diğerlerinin onayını almak için bu davranışı sergilemeyi öğreniyor ki bu şekilde bir dış güç (motivasyon) olmadığında yardım etme davranışını göstermemeyi tercih edebiliyor.

  1. Çocukların empati ve şefkat gösterme kapasiteleri olduğunu fark edin

Günlük hayattaki fırsatları kullanın. Eğer çocuğunuz bir başka çocuğa zarar verecek bir şey yaparsa onu hemen azarlamak yerine diğer çocuğun nasıl hissettiğini anlamasına yardım edin, daha da önemlisi  zarar gören çocuğun kendini daha iyi hissetmesi için neler yapabileceğini düşünmesini  sağlayın. Çocuklar bizim beklediğimizden daha iyi çözümler üretebilirler.                                                                           imagesCAG7G2IG

  1. Başkalarına yardım edebilecekleri fırsatlar yaratın ve yardımlaşmanın yarattığı olumlu duygular hakkında konuşun

Çocuklar yardım etmeyi severler. Evde, okulda, mahallede yardım edebilecekleri fırsatları kaçırmayın. Sonrasında neler hissettiği hakkında konuşun, olumlu duygularını takdir edin.

  1. Desteği arttırın, eleştiriyi azalttın

Her çocuk için anne babasının onayı, takdiri oldukça önemlidir.   Hatalar karşısındaki tutumunuz  ona kelimeler ile söylediğinizden daha fazlasını öğretecektir.

  1. Nazik davranan ve diğerlerini önemseyen bir birey olması için destek olun

Tüm bunların yanı sıra ve aslında bizce en önemlisi MODEL OLUN.

Kaynak:  http://depts.washington.edu/ccfwb/content/cultivating-kindness-and-compassion-children-0

 

 

Okul Sisteminde Sosyal Duygusal Öğrenmeye Yer Açmak

Sosyal Duygusal Öğrenme (SDÖ) denilince akla ilk gelen bu süreçte öğrencilerin edindikleri temel beceriler (empati, öfke yönetimi, problem çözme) olsa gerek; çünkü bu amaca yönelik yapılan çalışmaların çoğu öğrencilerin sosyal olarak uygun davranışlarını artırıp, önce okulda, daha sonrasında günlük hayatlarında sosyal açıdan uygun davranışlar sergilemelerini sağlamak…

Hep deriz ya eğitim bir sistem işidir diye işte” öğrenci” bu sistemin bir parçası… Bu yazıda ise sistemin diğer önemli parçaları olan “öğretmenler” ve” idareciler” üzerinden Sosyal Duygusal Öğrenmenin okul sistemine nasıl entegre edilebileceği ve yaygınlaştırılabileceği hakkında konuşmak istedik…

Elias bu konu hakkında pek çok araştırma yapmış olan bir akademisyen ve eğitimci; Elias ve arkadaşları tarafından yapılan bir araştırmaya göre okulların SDÖ becerilerini yaygınlaştırabilmek için programlı bir yaklaşıma ihtiyaçları var. Bu ancak; SDÖ becerilerinin tüm okula yayılması ve okul içindeki her bireyin katkısı- yöneticiler, öğretmenler, eğitimciler, hizmetliler vb.- ile mümkün (Elias, Arnold, & Hussey, 2003).

SDÖ sınıfta

Bu süreçte en çok göz önünde olan ve sürece doğrudan etkisi olan kişiler öğretmenler. Araştırmalar, öğretmenlerin mesleki becerilerinin ve sınıf yönetiminde kullandıkları tekniklerin öğrenme sürecini ve başarı ile doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor (Darling-Hammond, 1996; Fitzgerald & Bass, 1997). Öğretmenin kendisi ve öğrenciler için yarattığı sınıf atmosferinin olumlu, destekleyici ve anlayan bir ortam olması; bu davranış şeklinin sınıf içinde düzen haline getirilmesi, SDÖ becerilerinin etkin bir şekilde kullanılması için oldukça önemli (Evertson, Emmer, & Worsham, 2003; National Research Council, 2000; Wang,Haertel, & Walberg, 1994).

Sınıf içinde sosyal-duygusal becerileri geliştirmek için yapılabilecek bazı öneriler şunlar:

–  Öğrencilere model olmak (edinmelerini beklediğimiz SDÖ becerilerini mutlaka kullanmak)

–  Derse başlamadan/ders sonunda sınıf tartışmaları yapmak, günlük olaylar üzerinden öğrencilerle konuşmak bu yolla problem çözme ve birey olma becerilerini geliştirmek

–  En önemlisi uyguladığınız tekniklerin etkili olacağına inanmak; çünkü sizlerin inancı öğrencileriniz tarafından hissedilir… Unutmayın bu becerilerin kazanılması uzun vadede gerçekleşir. Öğretmenlerin hali hazırda sahip olduğu iki beceri “sabır ve inanç” SDÖ becerilerini öğretirken de çok yardımcı olacaktır.

SDÖ okul idaresinde

Başlığın kendisi bile çok olumlu bir his verdi bize 🙂  Klişeleşmiş “sert bakışlı, yanına yaklaşılmayan” okul idarecisi figüründen “ öğrenciyi dinleyen, problem çözmede yardımcı olan, empati kuran” bir idareci imajı daha tercih edilir sanırım.

Bu okul idaresinin de model olması anlamına geliyor ki SDÖ’nün okul sistemine yerleşmesi için onların desteği şart. Bu hem öğretmenlerin hem de öğrencinin motivasyonunu olumlu yönde etkilemenin yanı sıra SDÖ uygulamalarının okul kültürüne yerleşebilmesi ve devamlılığının sağlanabilmesi açısından da çok önemli. Buna bir örnek vermek gerekirse yurtdışında pek çok okulda SDÖ becerilerini geliştirmek ve yeni uygulamaları takip etmek için SDÖ birimleri bulunuyor.

Buradan yola çıkarak okul yöneticilerinin yeni uygulamaları takip etmesi, okul sistemine uygun SDÖ yaklaşımları oluşturmaları şu günlerde ihtiyacı çokça hissedilen “olumlu ve şiddet içermeyen okul atmosferi” ni sağlamak yolunda etkili bir adım olacaktır.

Bu sistemi kendi okulunda yaygınlaştırmış olan bir okul idarecisinin yazmış olduğu bir makaleyi canlı bir örnek teşkil etmesi adına paylaşmak isteriz. (bkz.Kaynaklar, 1. referans)

Kaynaklar:

1.Norris, J.A., 2003. Looking At Classroom Management Through SEL Lens. Theory Into Practice, Volume 42, Number 4, Autumn 2003.

2.Elias, M.J., Zins, J.E., Weissberg, R.P., Frey, K.S.,Greenberg, M.T., Haynes, N.M., Kessler, R.,Schwab-Stone, M.E., & Shiver, T.P. (1997). Promotingsocial and emotional learning: Guidelines for educators. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development

3.Darling-Hammond, L. (1996) The quiet revolution:Rethinking teacher development.Educational Leadership, 53, 4-10.

Nepal’de Yaşananları Hissedebilmek

Bizler şu an için güvenli evlerimizde sevdiklerimizle birlikte Nepal’de yaşananları üzüntüyle ve endişeyle takip ediyoruz. Kalbimiz sıkışıyor, acılarımızı, kayıplarımızı hatırlıyoruz, korkularımız depreşiyor. Bu aslında empati değil daha çok sempati gibi aslında çünkü benzer acıyı yaşamıştık, farklı zamanlarda, farklı şehirlerde. Ama yine de gözden uzak olunca ister istemez gönülden de uzaklaşıyor mu duygular? Hayat devam ederken oradaki paniği, üzüntüyü, çaresizliği hissetmemek mümkün mü? Benzer anları yaşamamış olsaydık yine de bu afet etkilemez miydi bizi?
Bizce etkilerdi çünkü bu aynı tecrübeleri yaşamış olmak ile ilgi değil sadece. Bu insan olabilmek ile, kendimizi başkasının yerini koyabilmek ile, empati ile ilgili. Çok yazılıp çiziliyor ya empati hakkında (aslında keşke daha da çok yazılsa, anlatılsa ve anlaşılsa istiyoruz) ama empatinin ne olduğunu en iyi anlayabileceğimiz anlar böylesine güçlü duyguların yaşandığı anlar galiba.
Tüm yiten o hayatları, umutları düşünmek, onlar hakkında konuşmak, görüntülerini izlemek o kadar zor ve ağır ki…kelimelerin yetmediği anlardan işte.

23 Nisan Neşe Doluyor İnsan

IMG_1414   IMG_1392   IMG_1377   IMG_1391

Biz eskiden 23 Nisan’da okulumuzda şarkılar söyler eğlenirdik, farklı ülkelerden gelen çocukları evimizde ağırlamanın heyecanını yaşardık, dünyanın farklı ülkelerinden çocukların gösterilerini seyrederdik… Çok önemliydi hiçbir sene kaçırmazdık.  Hangi ülke çocukları ne giyiyorlar, nasıl şarkılar dinliyorlar, kendi ülkelerine kültürlerine özgü dansları nasıl, hangi dilde konuşuyorlar merak ederdik? Farklılıklar hakkında bilgilenmek hoşumuza giderdi. Evde farklı dansları dener, farklı dilleri konuşmayı dener eğlenirdik…

Sonra gurur duyardık Atatürk böyle bir bayramı tüm Dünyadaki çocuklara hediye etti diye…

Şimdi yetişkin bakış açısıyla görüyoruz ki 23 Nisan çocukların sosyal duygusal gelişimleri desteklemek için çok güzel bir fırsat.  Çocuklar ile beraber farklılıklar üzerine konuşmanın  tam zamanı.  Farklılıkların aslında kötü olmadığının ve farklılıklarımız sayesinde özel olduğumuzu vurgulamanın tam zamanı.  Aynı fikir de olmasak da birbirimize saygı ve hoşgörü ile nasıl yaklaşabileceğimizi göstermenin tam zamanı.  Farklı fikirlerin bir arada çok güzel bir bütünü oluşturabileceğini göstermenin tam zamanı.

Farklılıklarımız ile beraber yine de  bir bütün olarak yaşasak hoş olmaz mıydı?

Olumlu Sınıf İklimi için Oksijen Maskeleri Önce Öğretmenlere

İlkbahar ile beraber doğaya bir canlılık geliyor ancak yine de baharın bir geçiş dönemi olduğunu unutmamak gerek.  Bu geçiş dönemi , insanlar için fakında olmadan yorucu bir süreç haline gelebiliyor.  Özellikle güneşli günlerde, dışarıda olamamak, rutin ve kimi zaman sıkıcı işleri yapıyor olmak bireyi çalışma motivasyonu açısından zorluyor.  Bunun yanında, doğadaki fiziksel değişimler, insan vücudu üzerinde de etkili. Bu nedenle bahar aylarında hem evimizi, hem bedenimizi hem de ruhumuzu bir arınma sürecine  sokmak önemli.

Okul ve sınıf ortamına baktığımızda da işler bezer yönde ilerliyor.  Öğrencilerin ve öğretmenlerin birçoğu sene sonuna yaklaşırken kendilerini yorgun ve motivasyonu düşük hissediyorlar.  Bu süreci değiştirmek için sosyal duygusal becerilere daha da çok tutunmak gerekiyor.   Hoşgörüye, sosyal ve duygusal desteğe ihtiyaç duyulan bir süreç…  Öğrencilerin bireysel olarak ve sınıf olarak geçiş dönemine hazır olabilmesi için oksijen maskeleri önce öğretmenlere çünkü öğretmenin kendini iyi hissedişi tüm sınıfı olumlu bir biçimde etkilemekte ve desteklemekte…

Öğretmenlerin stresten arınmak için kullanabilecekleri 7 arınma/detoks yöntemi;

  1. Çevirim dışı olun ve teknolojiden uzak kalın

Boş anımız hiç yok, her an telefon, tablet ya da bilgisayar, televizyon başındayız.  Trafikte bile arabaların içinde hep telefonların ışıkları yanıp sönüyor… Boş kalamıyoruz, her an ulaşılabilir durumdayız. Bu nedenle de beynimiz hiç dinlenmiyor.  Arınma döneminde tavsiye edilen belirli sürelerde çevirim dışı ve teknolojisiz kalabilmek.  Başta bu süreç sizi zorlayabilir ama küçükken yaşadığınız gibi sıkılmanın lüksünü yaşatın kendinize.  Kahvenizi alarak pencerenize konan kuşu, gökyüzündeki bulutların şeklini fark edin, sokaktan gelen sesleri dinleyin, ailenizdeki bireylerin keyfini sürün, daha çok karşılıklı sohbet edin, oyunlar oynayın.

  1. Vücudunuzu fiziksel olarak dinlendirin

Bu süreçte, vücudunuzun ihtiyacı olan kaliteli uykuyu  alması için özen gösterin.  Gerekirse akşamüstleri biraz uzanın, uyumuyorsanız bile rahatlamak ve sakinleşmek için kendinize vakit ayırın. Bir yere yetişmek zorunda olmadan, aceleniz olmadan kendinizi dinleyebileceğiniz bir süre yaratın kendinize.

  1. Ruhunuzu besleyin

Uzun zamandır okumak istediğiniz ama okumak için vakit ayıramadığınız kitapları, size ilham veren yazarları okuyun.  Bu okuduklarınız işiniz hakkında olmasın, sadece size keyif vermesi için bir şeyler okuyun bu sefer.  Sizi rahatlatacak, mutlu edecek herhangi bir şey olabilir; roman, şiir, hikaye ya da bir dergi yazısı hiç fark etmez sadece size keyif versin yeter…

  1. Dikkatli ve sağlıklı beslenin

Özellikle çalışırken sabah kahvaltısı ve öğle yemeğinin geçiştirilmesine ve kimi zaman atlanmasına sık sık rastlıyoruz.  Arınma süresince mutlaka sağlıklı ve besleyici yiyeceklerin tüketilmesi önemlidir.  Aynı zamanda,  öğünler hızlıca geçiştirilmemelidir de.  Sağlıklı yemekler ve kendimize öğünler için uygun zamanı tanımak hem fiziksel olarak bedenimizi hem de ruhumuzu beslemek için önemlidir.  Bu sayede hem fiziksel hem de duygusal olarak kendimizi daha güçlü hissedebiliriz.

  1. Bol bol su tüketin

Birçok gün, gün içinde suyu çok az tüketiyoruz.  Ama vücuttaki su eksikliği, baş ağrılarına, gerçek dışı bir şekilde aç hissetmemize neden oluyor.  Vücudumuz susuzluk ile baş etmeye çalışırken hem yorgun hem de  tükenmiş hissetmemiz çok normal.  Bu yüzden alınması gereken su miktarını aldığınızdan emin olun gerekirse ne kadar su içtiğinizi hesaplayın.

  1. Hareket edin

Ders anlatırken ayakta olmak, sınıflar arası mekik dokumak vücudunuza yeterli hareketi sağlamıyor.  Bilakis sürekli sınıflara yetişmek için koşuşturmak başlı başına bir stres faktörü.  Bu nedenle mutlaka bu süreçte stres olmadan fiziksel etkinliklere yer verin.  Koşabilir, yürüyüş yapabilir ya da sizin hoşunuza giden bir spor dalını seçebilirsiniz.  Hazır havalar düzeliyorken oksijeni de bol bol alabileceğiniz, doğanın içinde olabileceğiniz sporları seçmeniz de ek fayda sağlayacaktır.

  1. Meditasyon tekniklerini uygulayın

Önce kendimizi dinlemeyi  öğrenmemiz gerekiyor.  Araştırmalar  gösteriyor ki öğretmenler bir günde ortalama 1400 karar veriyor. Bu gerçekten yorucu bir süreç. Bu süreçte acaba kendi iç sesinize odaklanabiliyor musunuz?  Arınma sürecinizde, kendinize sessiz bir yer bulun. Önceliklik olarak, gözlerinizi kapatın ve nefes alış verişinizi takip edin.  Aklınıza gelen fikirler, problemler ve düşüncelere biraz dur deyin ve sakinlik okyanusunda biraz yüzün.  Meditasyona ilgi duyuyorsanız bu alanda destek veren kurumlara başvurmanızda fayda var. özellikle son zamanlarda “farkındalık (mindfulness)” eğitimleri üzerine çalışmalara sık sık rastlıyoruz.  Bu çalışmalar, hem sizin rahatlamanızı sağlayacak  hem de bu teknikleri zaman zaman sınıfınızda da uygulayarak öğrencilerinizi destekleyerek sınıf iklimi üzerinde etkili değişimlere imza atmış olacaksınız .

Kendinizi bir bütün olarak yenilediğiniz ve ilk desteği kendinize verdiğiniz bir bahar diliyoruz.

Kaynak: http://busyteacher.org/11957-too-tired-to-teach-7-tips-detox-destress-regain.html

Duygular Her Yerde: Sosyal Duygusal Öğrenme ve Akademik Gelişim

“Derste ama sanki aklı başka yerde gibi…”, “Aslında çok akıllı bir çocuk, ama derse motivasyonunu bir türlü sağlayamıyor…” Eminim ki bu yazıyı okuyan pek çok kimseye (özellikle ebeveynlere&eğitimcilere) bu sözler çok tanıdık gelecektir. Eğitim camiasında herkesin sıkça karşılaştığı, bazen dikkat problemi bazen hareketlilik bazen motivasyon eksikliği dediğimiz şeyin sosyal-duygusal gelişimle de ilgili olabileceğini söylesek?

Ne kadar zeki olursa olsun, sosyal hayatında yaşadığı problemleri uygun şekilde ifade edemeyen, paylaşamayan ve kafasında büyüten bir çocuk, bir işe konsantre olmakta zorlanır. Dürtülerinin farkında olmayan ve onları nasıl kontrol edeceğinizi bilmeyen bir öğrenci derste konuşur, ani hareketler yapar, arkadaşlarıyla yanlış anlaşılmalar yaşar ve bu olayların sonunda oluşan olumsuz duygular akademik hayatını da etkiler… Çözülecek problemler sadece matematik dersinde değildir; okulda, günlük hayatında karşılaştığı problemlerle nasıl baş edebileceğini/çözebileceğini bilmeyen öğrenci esneklik, neden-sonuç ilişkisi kurma, soyut düşünebilme vb konularda zorlanıyor demektir… Ve aslında tüm bu beceriler etkili öğrenme sürecinin de bir parçasıdır; çünkü insan nasıl duyguları ve zihni ile bir bütünse; öğrenme de sosyal-duygusal ve bilişsel bir süreçtir…

Araştırmalar gösteriyor ki…

Öğrencilerin içinde bulundukları duygusal durum ve sosyal ortamın niteliği öğrenme süreçlerine etki ediyor. Yapılan bir çalışmada SDÖ ’nün akademik tutumları (motivasyon ve çalışmaya bağlılık), davranışları (devam, çalışma alışkanlıkları, işbirlikçi öğrenme), ve performansı (notlar, test sonuçları ve konuya hakimiyet) etkilediği bulunmuştur (Zins ve ark., 2004).

61 eğitimsel araştırmanın, 91 meta-analizin ve 179 kitap bölümünün değerlendirildiği bir çalışmada (Wang, Haertel, ve Wallberg, 1997) sosyal ve duygusal etkenlerin öğrencilerin öğrenmesindeki en önemli faktörlerden olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın sonucunda öğrenme üzerinde etkili olan psikolojik etmenlere doğrudan yapılan bir müdahalenin, bir öğrencinin ne kadar ve nasıl öğrendiğini değiştirmenin etkili bir yolu olduğu vurgulanmıştır.

Sosyal-Duygusal Beceriler Öğrenmeyi ve Akademik Becerileri Nasıl Etkiliyor?

– Öğrenmeye engel olabilecek davranışları azaltır. Akademik başarı okul atmosferi ile doğrudan bağlantılıdır; çünkü öğrenciyi derse ve akademik başarıya motive eden faktörlerin başında okul ortamı gelir. Şiddet içermeyen, öğrencilerin oto-kontrollerini sağlayabildikleri ve okul ortamında bireylerin birbirini anlayabildikleri bir ortamda iletişim yolları daha sağlıklı ve açıktır. Sağlıklı iletişim kanalları bilginin transferini ve uygulamasını kolaylaştırır.

– Öğrenci-Öğretmen-Eğitimci ilişkisini güçlendirir. Öğrencilerin öğretmenlerini ne kadar samimi, destekçi/olumlu, saygılı ve sosyal etkileşimin teşvikçisi olarak algıladıkları akademik performanslarının, motivasyonlarının ve okula bağlılıklarının belirleyicisidir (Blum, McNeely, & Rinehard, 2000; Ryan & Patrick, 2001; Osterman, 2000).

– Yürütücü işlevleri destekler. Bu işlevler arasında, dürtü kontrolü, dikkati bir noktadan diğerine yönlendirebilme, plan yapabilme, işe/çalışmaya başlayabilme ve aktif belleği kullanabilmek gibi alt beceriler yer almaktadır. Yürütücü işlevler, davranışlarının sonuçlarını tahmin edebilme, dürtüleri kontrol edebilme, hayal kırıklığı/engellenmişlik duygusu ile baş edebilme, hedefe yönelik davranışı seçebilme, problem çözme gibi sosyal-duygusal öğrenme ile bağlantılı olan becerilerle paralellik göstermektedir. Yapılan birçok araştırma, çocuklardaki sosyal-duygusal öğrenme alanları ile yürütücü işlev alanlarının önemli düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. Yürütücü işlevlerini kullanabilen öğrencinin ödevlerini organize edebilmesi, yönergeleri takip edebilmesi, monoton işlerde dikkatini sürdürebilmesi daha kolaydır.

– Yaşayarak öğrenmeyi destekler. Günümüz okul sistemi ezberci anlayıştan uzak olarak yaşayarak öğrenmeyi desteklemektedir. Bunun içine çocuğun problemlerini uygulamalı olarak çözebilmesi, sınıf içi drama etkinlikleri, canlandırmalar, sunumlar vb. etkinlikler girmektedir. Sosyal ortamlarda kendisini daha rahat ifade edebilene, empati kurabilen ve problem çözme adımlarını kullanabilene çocuklar bu sürece daha aktif olarak katılabilirler.

Konuların daha iyi anlaşılmasını destekler. Sosyal ve duygusal öğrenmeyi akademik öğrenimle birleştirmek hem sosyal-duygusal hem de akademik başarıyı geliştirmenin etkili bir yoludur. Başkasının bakış açısından görebilme gibi SDÖ becerileri, Tarih derslerinde işlenen olayları, Türkçe derslerindeki hikayeleri, Sosyal Bilgiler derslerindeki farklı kültürlerden gelen insanların yaşantılarını anlamak için kullandıklarında daha fazla gelişirler (Elias, 2004).

 

Kaynaklar

– www.casel.org

-Frey, K. S., Nolen, S.B., Edstrom L. V., anda Hirschstein, M. K. (2005). “Effects of a School Based Social-Emotional Competence Program: Linking Children’s Goals, Attributions, and Behavior.” Journal of Applied Development Psychology, 26(2), 171-200.

Biraz sabır biraz hoşgörü,bütün ihtiyacımız bu…

“Biz toplum olarak sabırsızız.” cümlesini herhalde hepimiz defalarca duymuşuzdur. Sıkışan trafikte sonucu belli olduğu halde korna çalmak, asansörü beklerken düğmeye ard arda basınca asansör daha çabuk gelecekmiş hissiyle hareket etmek, genel olarak kurallara uymak yerine kestirme yolları seçmek, ani parlamalar sonucu ortaya çıkan şiddetli tartışmalar gibi pek çok örnek gelecektir aklımıza. Ve bu noktada Avrupa toplumları ile kendimizi kıyasladığımızda “Yahu bu yabancılar nasıl bu kadar sakinler ve sabırlılar?” demekten kendimizi alamayız. Burada işin içine toplumların sosyolojik, siyasi ve ekonomik yapısı girmekle beraber bireylerin ve devletlerin sosyal-duygusal gelişimlerine yaptıkları yatırımları göz ardı edemeyiz.

Dolayısıyla burada akla şu soru geliyor: Sabırsız olmak genetik ya da toplumsal bir durum mu yoksa beynimiz daha sabırlı, daha hoşgörülü ve daha sakin olma yolunda eğitilebilir mi?

Son yıllarda yapılan araştırmalar beyin nöro-plastisitesinden ısrarla bahsetmekte. Nöro-plastisite beynin edindiği yeni deneyimlere uyum sağlamak için değişmesi demektir. Klasik bilgilerden bilindiği üzere beyin hücreleri çoğalamaz. Ancak plastisite özelliği ile değişim gösterebilir. Dolayısıyla genetik özelliklerimizi tabii ki göz ardı edemeyiz lakin edinilen yeni bilgi/beceri/deneyimlerle düşünme şeklimizi ve davranışlarımızı değiştirebiliriz. Yani daha sabırlı, hoşgörülü ve kontrollü olabilmek mümkünJ

Aslında günlük hayatta kullandığımız “sabırsızlık” kelimesi son dönemlerde çoğunlukla çocuklar üzerinden kullanılan “dürtüsellik” kelimesi örtüşür. Dürtüsel olmak da “tepkilerimizi ve davranışlarımızı kontrol süreçlerinden geçirmeden ve sonucunu düşünmeden eyleme geçirme halidir”. Dürtülerini kontrol edemeyen çocuklar da aynı yetişkinler gibi sabırsız davranırlar, sıralarını beklemekte zorlanırlar, yaptıkları davranışların sonucunu hesaba katmadan hareket ederler. Bu durum sosyalleşme ve akranlarına uyum sağlama yolunda önlerine engeller koyar ve dürtü kontrol edilemedikçe, sonuçları olumsuz oldukça öfke ve agresyon çıkar.

Bugünün çocuklarının yarının yetişkinleri olacağını düşünürsek, duyguları tanıma, yoğun duyguları kontrol edebilme, sakin kalabilme ve kural/sınırlara uygun davranabilme yönünde verilecek eğitimin erken yaşlardan itibaren başlamasının önemi daha çok ortaya çıkar. Bu bahsettiğimiz önleyici bir yaklaşımdır ve geleceğe yatırımdır. Yetişkinler için ise tabiî ki hiçbir zaman geç değil; zira unutmamalı ki çocuklar en çok modelleyerek öğrenirler. Bu noktada çocukların çevresindeki yetişkinlerin davranışları ve kendi yoğun/güçlü duygularını kontrol altında tutabilmeleri önemlidir.

İşte tam da burada hem yetişkinler hem de çocuklar için Sosyal Duygusal Öğrenme’nin temel 5 basamağının önemini bir daha vurgulamak faydalı olabilir. Bunlar:

  • Bireyin kendisi hakkındaki farkındalığı, duyguları tanımak ve bu duyguların etkilerini bilmesi, bireyin kendi güçlü yanlarını ve zayıf noktalarını tanıması, kişinin kendi benlik değeri ve becerileri hakkında kendinden memnun olması anlamına geliyor.
  • Kendini yönetmek ise; kişinin güçlü duygularını kontrol edebilmesini, kişisel çaba ve performansı için sorumluluk alabilmesini, değişime uyum gösterebilmesini ve yeni olanı tanımak için esnek olabilmesini içeriyor.
  • Karar verebilmek; başarı güdüsü, bir grubun amaçlarına uyum gösterme, gerektiğinde insiyatif alma ve iyimserliği kapsıyor.
  • Sosyal farkındalık en temelinde empatiyi, ardından ise “diğerlerinin” ihtiyaçlarını anlayabilmeyi, diğer kişilerin de gelişimine katkıda bulunabilmeyi, farklılıklarla bir arada yaşayabilmeyi, ilişkiler içindeki güç dengelerini görebilmeyi içeriyor.
  • Sosyal beceriler ise etkin ve etkili olmayı, iletişim kurabilmeyi, liderlik yapabilmeyi, değişimi eski düzene uyarlayabilmeyi, çatışma çözebilmeyi, aynı amaç için bir grup ile birlikte çalışabilme olarak karşımıza çıkıyor.

 Sonuç olarak sabırlı ve hoşgörülü bireyler olabilmek için beynimizi eğitebiliriz ve davranış biçimlerimizi değiştirebiliriz. Unutmayalım ki toplumsal değişimler için önce bireyler değişmelidir.

Sosyal Duygusal Öğrenme Nedir?

Sosyal – duygusal gelişimin günlük hayatta giderek büyük önem kazanmasının artık tesadüf olmadığını hepimiz biliyoruz. En başlarda sadece yaratıcılık veya empati becerisi sergileme olarak bilinen ve “duygusal zeka” adı ile tanınan sosyal ve duygusal gelişimin özü bundan daha fazlasını içeriyor.

10447604_776177655770477_236528775569051340_n

Sosyal Duygusal Öğrenme (SDÖ) çocukların ve hatta yetişkinlerin yaşam verimliliği için temel becerileri geliştirmesine yardımcı olan bir süreçtir. SDÖ hepimizin kendimizle, ilişkilerimizle ve işimizle etkili ve ahlaklı biçimde baş etmek için ihtiyaç duyduğu becerileri öğretir.Bu beceriler duygularımızı tanıma ve yönetme, diğer insanlar için ilgi ve alaka geliştirme, olumlu ilişkiler kurabilme, sorumluluğunu alabildiğimiz kararlar verebilme ve zorlayıcı durumlarla yapıcı ve etik biçimde baş edebilmeyi içerir. Bu beceriler çocukların kızgınken sakinleşmelerini, arkadaş edinmelerini,çatışmaları saygılı biçimde çözmelerini, etik ve güvenli tercihler yapmalarını sağlayan becerilerdir.

SDÖ aynı zamanda okul gelişimi için de bir çerçeve özelliği taşır. SDÖ becerilerini öğretmek güvenli, ilgili öğrenme ortamları yaratmaya ve sürdürmeye yardımcı olur. SDÖ çocuklar ve gençlerde olumlu gelişimi destekler, problemli davranışları azaltır, ve akademik performansı, vatandaşlığı ve sağlıkla ilgili davranışları geliştirir.

1 2